Rekordowy Kongres na przełomowe czasy

Jak działa nowa ustawa o finansowaniu JST? 

Jednym z kluczowych tematów Kongresu była nowa ustawa o dochodach JST. Była to pierwsza okazja do oceny jej działania od momentu wejścia w życie na początku roku. Uczestnicy zwracali uwagę na zwiększoną stabilność finansową samorządów, ale także na nadal istniejące wyzwania – takie jak konieczność zapewnienia środków na inwestycje współfinansowane z funduszy UE. Kluczowym postulatem było dostosowanie przepisów do dynamicznie zmieniających się realiów oraz standaryzacja finansowania zadań zleconych. 

Senator Zygmunt Frankiewicz wskazał na potrzebę dalszej ewaluacji ustawy, mimo ogólnej poprawy sytuacji finansowej JST: "Jest stabilizacja, jest motywacja do zwiększania bazy dochodowej, ale nadal są obszary, które wymagają interwencji" – powiedział. 

Poseł Michał Krawczyk, przewodniczący sejmowej Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej i Senator Kazimierz Kleina podkreślili, że obecnie jest jeszcze za wcześnie na ocenę nowego systemu. W czerwcu odbędzie się pierwsze posiedzenie komisji sejmowej, na którym parlamentarzyści uważnie przyjrzą się funkcjonowaniu ustawy. 

Wiceminister Finansów Hanna Majszczyk, w trakcie wystąpienia na sesji plenarnej zamykającej Kongres, zapewniła, że ustawa będzie podlegać dalszym korektom i ewaluacji. 

Oświata – najpilniejszy problem 

Wśród najczęściej omawianych tematów znalazł się system finansowania oświaty. Skarbnicy oraz eksperci zgodnie podkreślali, że obecny model nie jest skuteczny. Choć nowa ustawa wprowadziła zmiany, zastępując dotychczasową subwencję oświatową nowym mechanizmem – mającym zwiększyć przewidywalność wydatków – nie rozwiązała głównego problemu: niedostatecznego finansowania oświaty z budżetu państwa. Samorządy nadal nie mają swobody w kształtowaniu wydatków na edukację. 

Senator Krzysztof Kwiatkowski podkreślił: "Największe problemy pojawiają się w edukacji – brak elastyczności i swobody w planowaniu wydatków przez samorządy jest znaczny. Przykładem jest brak możliwości samodzielnego kształtowania sieci szkół." Senator Kazimierz Kleina dodał: "Na oświacie nie da się oszczędzać w sposób klasyczny. Szkoły pełnią także funkcje centrów kulturowych, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach." Rząd, reprezentowany przez Wiceminister Majszczyk, zapowiedział powołanie wspólnej komisji MEN i Ministerstwa Finansów, co ma być realizacją postulatu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu. 

Co rząd zleca samorządom? 

Oświata to tylko jedno z wielu zadań zleconych samorządom. Prezes NIK Marian Banaś zwrócił uwagę, że w latach 2018–2023 samorządy musiały dołożyć niemal 4 miliardy złotych z własnych budżetów, by pokryć koszty zadań zleconych – kosztem lokalnych inwestycji. Skarbnicy podkreślali, że proces rozliczania tych dotacji jest skomplikowany, czasochłonny i często prowadzi do wieloletnich sporów sądowych. Skarbnik Szczecina, Dorota Pudło-Żylińska, podkreśliła trudności w identyfikacji pełnego katalogu zadań zleconych: "My sami nie wiemy do końca, co finansujemy. Trzeba poświęcić czas, żeby zinwentaryzować całe spektrum zadań realizowanych przez różne szczeble samorządu." 

Absurdalne przepisy 

Podczas Kongresu szeroko omawiano także niejasne i przestarzałe przepisy. Jednym z przykładów była konieczność comiesięcznego przekazywania symbolicznych kwot do budżetu państwa, co generuje większe koszty administracyjne niż sama wartość przekazywanych środków. Inny absurd to przepisy dotyczące powoływania koronera – pochodzące sprzed ponad 60 lat i odwołujące się do nieistniejących już powiatowych rad narodowych. Skarbnicy zwracali też uwagę na problemy związane z podatkami od firm transportowych i dotacjami dla szkół niepublicznych. 

Technologia zmienia pracę skarbników 

Nowoczesne technologie, w tym sztuczna inteligencja, coraz śmielej wkraczają do administracji samorządowej. Uczestnicy Kongresu podkreślali, jak narzędzia AI mogą automatyzować procesy księgowe, analizować dane i odciążać pracowników z rutynowych zadań. Przedstawiono także Systemy Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją, które integrują urzędy z Krajowym Systemem e-Faktur. Coraz bardziej powszechne stają się także nowoczesne metody płatności – od kodów QR po samoobsługowe miniopłatomaty – usprawniające obsługę mieszkańców. 

Wydarzenie zakończyła sesja plenarna, podczas której przedstawiciele strony rządowej i organów nadzorczych wspólnie z Zarządem Krajowej Rady Forów Skarbników JST działającej przy FRDL podsumowali dysusje. Wypracowane podczas Kongresu wnioski będą stanowić podstawę dla dalszych prac środowiska skarbników, zwłaszcza nad kluczową kwestią obiektywnej analizy finansowania JST, a także koniecznością dalszych działań na rzecz wzmocnienia pozycji skarbników. VII edycja Kongresu była wyjątkowa nie tylko pod względem frekwencji. Obecna sytuacja, zarówno w Polsce, jak i w Europie, wymaga od samorządów elastyczności i gotowości do szybkiej adaptacji. Dobro wspólnot lokalnych pozostaje priorytetem – jednak jego realizacja zależy także od globalnych trendów i rozwoju technologii. Więcej na temat Kongresu na stronie WWW.KONGRESSKARBNIKOW.PL

PATRONATY HONOROWE: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji; Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Minister Cyfryzacji, Ministerstwo Finansów, Sejmowa Komisja Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej; Senator Zygmunt Frankiewicz Przewodniczący Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej; Senator Kazimierz Kleina Przewodniczący Komisji Budżetu i Finansów; Senator Krzysztof Kwiatkowski, Przewodniczący Komisji Ustawodawczej; Wojewoda Kujawsko-Pomorski Michał Sztybel; Wojewoda Podkarpacki Teresa Kubas-Hul; Wojewoda Małopolski Krzysztof Jan Klęczar; Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz; Marszałek Województwa Podkarpackiego Władysław Ortyl 

HONOROWY PATRONAT MERYTORYCZNY: Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych PATRONAT MERYTORYCZNY: Instytut Finansów Publicznych PATRONAT INSTYTUCJONALNE: Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego; NASK – Państwowy Instytut Badawczy; Centralny Ośrodek Informatyki; Główny Urząd Statystyczny; Instytut Finansów Publicznych 

PARTNERZY BIZNESOWI: ZIEMSKI & PARTNERS KANCELARIA PRAWNA Kostrzewska, Kołodziejczak i Wspólnicy sp.k.; Comarch S.A.; Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o.; NWAI Dom Maklerski S.A.; Biuro Informacji Kredytowej S.A.; Asseco Poland S.A.; COIG S.A.; Aesco Group; Soneta Sp. z o.o. (producent enova365); Librus Sp. z o.o.; REKORD Systemy Informatyczne Sp. z o.o.; Nefeni Sp. z o.o.; DSGS Sp. z o.o.; Krajowa Izba Rozliczeniowa S.A.; Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej S.A.; EMKA S.A.; Bank Gospodarstwa Krajowego; Bank Handlowy w Warszawie S.A. (Citi Handlowy): Fundacja Polska Bezgotówkowa; Worldline S.A.; Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o.; Crido Sp. z o.o.; PricewaterhouseCoopers Sp. z o.o.; Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski S.A.; Docufield Sp. z o.o. 

OGÓLNOPOLSKIE PATRONATY ŚRODOWISKOWE: Unia Miasteczek Polskich; Związek Powiatów Polskich; Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej; Unia Metropolii Polskich; Związek Miast Polskich; Związek Województw Rzeczypospolitej Polskiej 

REGIONALNE PATRONATY ŚRODOWISKOWE: Euroregion Bug; Związek Gmin Lubelszczyzny OGÓLNOPOLSKIE PATRONATY MEDIALNE: Serwis Samorządowy PAP; Rzeczpospolita; RP.PL; Wspólnota; Portal Samorządowy; Serwis RB.PL; Rynek Inwestycji; Serwis Administracyjno-Samorządowy; Forum Samorządowe REGIONALNE 

PATRONATY MEDIALNE TVP 3 Bydgoszcz; TVP 3 Kraków; TVP 3 Łódź; GłosRawy.pl; KochamRawe.pl; Info Wieluń; eKutno; NaszTomaszow.pl; Kocham Wieluń, info Płock TV; Warsaw City.Info; Życie Powiatu na Mazowszu; Warszawa.in; Projekt Błonie; Ostrowmaz.com; zabki24.pl; Bogoria; Gostynin24; Głos Pruszkowa; Gazeta Powiatu Sieradzkiego; Błoński Informator Samorządowy; Polskie Radio RDC.