„Zachować pamięć”- polsko-niemiecka wymiana szkolna

Grupy uczniów z miast partnerskich – Szkoły Podstawowej nr 3 im. Obrońców Westerplatte w Gostyninie i Szkoły Miejskiej Prismaschule w Langenfeldzie uczestniczyły w dniach 27-31 października 2025 r. w kilkudniowym spotkaniu, zorganizowanym w ramach programu historycznego „Zachować pamięć”, prowadzonego przez Polsko-Niemiecką Współpracę Młodzieży. Projekt nosił tytuł 80 lat od końca II wojny światowej – co wezmę z jej doświadczeń dla swojej przyszłości.

Do tego spotkania uczniowie przygotowywali się od początku października br. w swoich szkołach, a pod koniec tegoż miesiąca grupy z Polski i Niemiec spotkały się w Krakowie. Przez kolejne pięć dni wspólnie uczestniczyli w warsztatach, prelekcjach i spotkaniach, odwiedzali miejsca pamięci związane z Holokaustem i terrorem hitlerowskim w Małopolsce. Dzięki przekazanym przez edukatorów informacjom w odwiedzanych placówkach pogłębili swoją wiedzę na temat reżimu hitlerowskiego i stalinowskiego w Polsce.

Uczestniczyli w warsztatach w Muzeum „Pomorska”, w Fabryce Emaila Oskara Schindlera i Muzeum Galicja. Dużym przeżyciem był dla nich pobyt na terenie dawnego obozu koncentracyjnego w Krakowie Płaszowie i Oświęcimiu oraz obozu zagłady w Brzezince. Po zwiedzaniu miejsca pamięci Auschwitz-Birkenau młodzież wzięła udział w warsztatach podsumowujących całodniowy pobyt studyjny pt. Jedenaste. Nie bądź obojętnym i Nie bądźcie obojętni! – przesłanie świadków Auschwitz. W programie wymiany szkolnej były też zajęcia warsztatowe w archiwum oraz zwiedzenie miejsca pracy więźniów podobozu KL Plaszow w podziemiach Kopalni Soli w Wieliczce. 

Ostatniego dnia wszyscy przybyli do IPN przy ul. Czarnieckiego, aby wziąć udział w dyskusji dot. współczesnych europejskich tematów w zakresie nienawiści i braku tolerancji. Niezwykłym doświadczeniem dla uczestników programu okazało się spotkanie ze świadkiem historii – pisarzem Adamem Macedońskim, który przeżył dwa totalitaryzmy – hitlerowski i stalinowski. W czasie okupacji mieszkał w Krakowie i na także na sobie doświadczył cierpienia oraz skutków drugiej wojny światowej. Zarówno młodzi Polacy jak i Niemcy chętnie zadawali pytania i wciągali pana Adama w dyskusję, poruszając także problemy czasów współczesnych, związane m.in. z konfliktami i działaniami zbrojnymi w dzisiejszym świecie.Po pełnym wrażeń i interesujących doświadczeń programie nadszedł czas na refleksje i dyskusję dotyczącą m.in. reagowania na zjawiska nienawiści, ksenofobii czy wykluczenia społecznego w najbliższym otoczeniu samych uczestników. Wieczory wypełniały uczniom gry i zabawy edukacyjne zacieśniające nawiązane podczas projektu kontakty. 

W ramach realizacji napiętego programu był historyczny spacer związany z okresem okupacji po Krakowie, gra terenowa i – oczywiście – chwile na podziwianie pełnego uroku Rynku Głównego w Krakowie. Na pożegnalny wieczór wspólnie przygotowano polskie specjały, królował żurek i kiełbasa krakowska, nie zabrakło słodkości znanych polskich firm, takich jak Wawel i Wedel. Wszyscy uczestnicy nawiązali bezpośrednie relacje i przyjaźnie, które planują pielęgnować także po zakończonym projekcie. Grupy zaplanowały kontynuację wymiany szkolnej w następnym 2026 r. Tym razem program odbędzie się w Niemczech, najprawdopodobniej w Berlinie.

Realizacja programu możliwa była dzięki wsparciu finansowemu Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży z siedzibą w Warszawie oraz jednej z miejscowych firm z kapitałem niemieckim.