Największą wsią folwarczną Ziemi Gostynińskiej było w XVI wieku Czermno położone 5 kilometrów od Gąbina. Z lustracji województwa rawskiego wydanych przez Zofię Kędzierską wynika, że w 1564 roku w Czermnie mieszkało 100 chłopów osiadłych na 45 włókach, 6 włók zajmowało wójtostwo, a dwie – miejscowy proboszcz. Folwark w Czermnie zajmował łącznie około 70 hektarów gruntów uprawnych. Cały obszar podzielony był na trzy pola. Jedno z nich obsiane było oziminą, drugie – zbożem jarym, a trzecie stało ugorem.
Trójpolówka była w tym czasie rozpowszechniona dość powszechnie. Właściciel gospodarstwa folwarcznego wykorzystywał do pracy robotników najemnych lub chłopów pańszczyźnianych.
Do uprawy roli używano pługa z żelaznym lemieszem, radła i brony. Siłą pociągową były zazwyczaj konie lub woły, które w gospodarstwach kmiecych i folwarcznych były zdecydowanie częstsze. W pracach polowych używano również kos i sierpów. W pracach gospodarskich wykorzystywane były również siekiery, motyki i nożyce do strzyżenia owiec. Uprawiane były nie tylko podstawowe gatunki zboża, ale również groch, len i konopie.
Na dworskich ziemiach stosowana była głęboka orka. Każde pole było skrupulatnie czyszczone z chwastów. Powszechnie używane były brony. W majątkach szlacheckich wysoka była ilość rogatego bydła przypadająca na hektar ziemi. Ziemia folwarczna była zdecydowanie lepiej nawożona od chłopskiej. Do jej użyźniania używany był między innymi szlam ze stawów rybnych.
W gospodarstwach folwarcznych często spotykano sady oraz ogrody, w których uprawiane były: kapusta, pasternak, marchew i chmiel. Wśród zwierząt przeważały konie i woły oraz krowy, owce i świnie.
Zabudowa wsi na Ziemi Gostynińskiej w XVI i XVII wieku była drewniana. Dotyczyło to chat chłopskich, dworków szlacheckich i folwarcznych budynków gospodarskich. Typowy dworek szlachecki z tamtych czasów podzielony był na dwie części: pańską i czeladną, które oddzielała szeroka sień będąca miejscem wielu spotkań towarzyskich. W części pańskiej znajdowały się: duża izba stołowa, bawialnia, komnaty sypialne i alkierzyki.
Zagroda kmieca na Mazowszu określana była mianem siedliska. Jego najważniejszą częścią był dom mieszkalny z jedną izbą, sienią, pomieszczeniem kuchennym i komorą (spiżarnią). W skład siedliska wchodziły również: spichlerz, stodoła i pomieszczenia inwentarskie. Wszystkie budynki gospodarskie budowane były z drewna i gliny. Z siedliskiem, które otoczone było płotami, łączyły się ogrody warzywno-owocowe, sady i wygrodzone pastwiska.
Za tydzień o powinnościach chłopów na Ziemi Gostynińskiej w XVI i XVII wieku.
Napisz komentarz
Komentarze