Kongres Skarbników to tradycyjnie już najważniejsza debata na temat finansów JST. Tegoroczne spotkanie odbyło się pod hasłem: Finanse samorządowe: Odpowiedzialność, Współpraca, Innowacje, Przyszłość. Wydarzenie oscylowało wokół zagadnień dotyczących roli i pozycji skarbnika w samorządzie, zmian w prawie finansowym oraz ich praktycznego zastosowania, problemów strukturalnych związanych z budżetami jednostek samorządowych, w tym dot. oświaty, a także nowoczesnych modeli zarządzania finansami publicznymi i AI.
O znaczeniu samorządu dla rozwoju kraju w niestabilnym świecie, strategicznej znaczeniu cyberbezpieczeństwa, a także roli skarbników w cyfrowej transformacji samorządów mówił minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski, łącząc się online z uczestnikami Kongresu. Tomasz Szymański, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślił, że praktyczna wiedza skarbników jest nieoceniona w codziennym funkcjonowaniu samorządów, dodając: „patrząc na uczestniczki i uczestników Kongresu bez wątpienia można stwierdzić, że polska samorządność jest Skarbniczką”. Senator Krzysztof Kwiatkowski, zwrócił uwagę na to, że rzeczywistość na naszych oczach się zmienia z zaskakującą nieprzewidywalnością. Podkreślił, że w każdym momencie, gdy legislacja będzie dotyczyła finansów samorządowych, będzie się zwracał z konsultacjami do Krajowej Rady Forów Skarbników, działającej przy FRDL.
Jesteśmy dumni, że inicjatywa skierowana do Skarbników JST z całej Polski rozrosła się do takich rozmiarów, co jednocześnie wskazuje, że sprawy finansów są najważniejsze dla całego samorządu terytorialnego - mówił podczas otwarcia dr Cezary Trutkowski, Prezes Zarządu Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego.
Debata o stanie finansów
Kongres otworzyła debata „Debata: Stan finansów jst – od algorytmów do realiów – co działa, a co wymaga zmiany?”. Prof. dr hab. Marzanna Poniatowicz, razem z zespołem ekspertów, wśród których byli także Wiceminister Hanna Majszczyk oraz prof. Witold Orłowski, rozmawiali o tym, co naprawdę zmieniła nowa ustawa o dochodach JST i jak te zmiany wyglądają już nie w teorii, lecz w codziennej praktyce funkcjonowania samorządów. Do tej debaty warto wrócić, bo dotyczy spraw absolutnie podstawowych dla funkcjonowania wspólnot lokalnych (zapraszamy do Podcastu samorządowego FRDL). To nie tylko rozmowa o przepisach, ale też o stabilności, przewidywalności i finansowej rzeczywistości JST.
KSeF daje realne szansy na usprawnienie pracy w jst, ale reforma dochodów w obszarze subwencji i nowa klasyfikacja budzą obawy.
Od kwietnia KSeF startuje w mniejszych samorządach. Skarbnicy muszą zadbać o to , by każda faktura zakupowa trafiała do systemu, a każda sprzedażowa była z niego poprawnie wysyłana. Błąd w tym zakresie to ryzyko naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Samorządy z niepokojem oczekiwały terminu zerowego. Etap przygotowawczy oraz szkolenia, organizowane przez Ministerstwo Finansów i np. FRDL, pozwoliły bardzo dobrze przygotować się do uruchomienia systemu e-faktur.
Gminy powszechnie zgłaszają, że środki z budżetu państwa nie pokrywają realnych kosztów oświaty, która jest zadaniem państwa. Mimo starannej weryfikacji kosztów planowanych na oświatę w arkuszach organizacyjnych szkół, są one trudne do precyzyjnego oszacowania. Jednym z ważniejszych problemów jest brak ekonomicznego planowania i zarządzania finansami w szkołach. Skarbnicy przyznają, że plany finansowe zgłaszane przez dyrektorów szkół są na etapie projektu arkusza organizacyjnego drastycznie obcinane (nawet o połowę), aby wymusić dyscyplinę finansową.
W trakcie dyskusji „Budżetowa sztafeta”, wśród problemów, związanych z wprowadzeniem nowej klasyfikacji podkreślono m.in.: koszty oraz konieczność dostosowania systemów FK, polityki rachunkowości i wielu innych przepisów wewnętrznych. Zwracano także uwagę na możliwość wystąpienia błędów związanych z okresem przejściowym, brak porównywalności danych, również w WPF – odmienne definicje wydatków bieżących i majątkowych. Konieczne będzie także wytłumaczenie zmian radnym i mieszkańcom w kontekście przejrzystości finansów publicznych. Mówiono także o tym zabrakło w zmianach ustawy o finansach publicznych, co będzie zebrano jako propozycje, które mogą jeszcze wpłynąć na ostateczny kształt zmian, i zostały przekazane do Zespołu ds. Finansów Publicznych przy KWRiST, który obraduje w dniu 20 marca br.
Zdolność kredytowa JST: od formalnego limitu do realnego bezpieczeństwa
Po debacie, którą moderował Dariusz Giza, ekspert z zakresu finansów publicznych, nasuwają się trzy kluczowe wnioski: 1) zdolność kredytowa JST to dziś przede wszystkim sterowność finansów, a nie wynik wskaźnika, o bezpieczeństwie decydują trwałość wyniku bieżącego, płynność, profil spłat oraz odporność na ryzyka, w tym ryzyko stóp procentowych i koszty stałe; 2) WPF musi pokazywać mechanizm, a nie tylko wartości. Banki coraz częściej weryfikują prognozy przez pryzmat wykonań, jakości założeń i buforów bezpieczeństwa, a wiarygodność buduje się na dochodach powtarzalnych i realistycznych założeniach kosztowych; 3) ocena zdolności jest szersza niż dług w WPF – obejmuje także sytuację spółek komunalnych i zobowiązania pośrednie, które wymagają stałego monitoringu. Negocjacje z bankami nie są sygnałem słabości JST, tylko elementem zarządzania długiem – pod warunkiem przygotowania danych, scenariuszy i spójnego opisu mechanizmu budżetu.
Dyskusja o roli Skarbnika
Rozmowy dotyczyły roli, pozycji i odpowiedzialności skarbników, a prelegenci niejednokrotnie podkreślali, że skarbnik – zwłaszcza w miastach, powiatach - pełni dziś rolę bardziej dyrektora finansowego JST, uczestnicząc we wszystkich strategicznych decyzjach rozwojowych, ocenia ryzyka kontraktowe, modeluje finansowanie inwestycji i zabezpiecza płynność finansową. Niewątpliwym jest fakt, że w ostatniej dekadzie rola skarbnika gminy zmieniła się i osiągnęła poziom dyrektora finansowego, przy tym wszystkim nie mając realnej ochrony przed arbitralnym odwołaniem. Grzegorz Czarnocki, jak i Joanna Sachanbińska, dyrektor Wydziału Prawnego i Nadzoru Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego podkreślali główne obszary odpowiedzialności skarbników: za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, pracownicza i dyscyplinarna odpowiedzialność cywilna oraz ryzyko odpowiedzialności karnej. „Skarbnik w JST to lider, który bierze na siebie ogromną odpowiedzialność i podejmuje ryzykowne decyzje, często w niedoprecyzowanym otoczeniu prawnym. A to może rodzić określone skutki – zaznaczyła Małgorzata Kern, skarbnik Gliwic i przewodnicząca Krajowej Rady Forów Skarbników JST, w trakcie debaty podsumowującej „Status skarbnika JST. Gdzie zaczyna się a gdzie kończy odpowiedzialność Skarbnika?”
Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej już dziś zaprasza do udziału w IX Krajowym Kongresie Forów Skarbników!
Napisz komentarz
Komentarze