Dorosły często podchodzi do kartki zupełnie inaczej. Zanim postawi pierwszą kreskę, pojawia się napięcie. „Nie umiem”. „To będzie brzydkie”. „Inni robią to lepiej”. Zamiast swobody pojawia się lęk przed oceną.
I co ciekawe - psychologia od lat próbuje odpowiedzieć na pytanie, skąd bierze się ta zmiana.
Badania pokazują, że dzieci posiadają naturalną zdolność do spontanicznej kreatywności. Twórczość jest dla nich formą eksploracji świata i wyrażania emocji. Nie oddzielają „sztuki” od zabawy. W procesie tworzenia ważniejsze jest doświadczenie niż efekt końcowy.
Problem zaczyna się często wtedy, gdy pojawia się ocenianie. Szkoła, porównywanie do innych, krytyczne komentarze, poprawianie „błędów” czy oczekiwanie konkretnych rezultatów stopniowo uczą, że tworzenie może być czymś, w czym można „wypaść źle”. Psychologowie zwracają uwagę, że lęk przed oceną jest jednym z głównych czynników blokujących kreatywność u dorosłych.
Wielu dorosłych nosi w sobie wspomnienie sytuacji, w której ktoś powiedział: „nie masz talentu”, „to źle narysowane”, „inni robią to lepiej”.
Z czasem twórczość przestaje być swobodną ekspresją, a zaczyna być sprawdzianem własnej wartości.
Dlatego arteterapia i różne formy twórczości intuicyjnej stają się dziś tak ważne. Nie skupiają się na estetyce ani perfekcji. Ich celem jest stworzenie przestrzeni, w której człowiek może tworzyć bez presji i bez konieczności udowadniania czegokolwiek.
Badania pokazują również, że sam proces tworzenia może realnie wpływać na układ nerwowy i poziom stresu. Podczas rysowania, malowania czy kolorowania obniża się poziom napięcia i lęku, poprawia koncentracja oraz wzrasta poczucie uważności. Twórczość działa więc nie tylko jako forma ekspresji, ale także regulacji emocji.
Co ważne - kreatywność nie znika wraz z dorosłością. Ona najczęściej zostaje przykryta oceną, perfekcjonizmem i strachem przed byciem niewystarczającym.
Być może dlatego tak wiele osób mówi po latach: „zapomniałam, jak bardzo lubiłam tworzyć”.
A może problem nigdy nie polegał na braku talentu. Może po prostu zbyt wcześnie nauczyliśmy się bać własnej ekspresji.
Źródła naukowe i publikacje:
- Maja Stańko-Kaczmarek, „Twórczość i zdrowie – perspektywa psychologiczna”
Publikacja naukowa o wpływie twórczości na dobrostan psychiczny i zdrowie. - „Arteterapia z dziećmi i młodzieżą - perspektywa rozwojowa”
Artykuł naukowy opisujący znaczenie arteterapii w regulacji emocji i rozwoju dzieci. - Agata Goździewicz-Rostankowska - przegląd badań nad arteterapią u dzieci
Publikacja dotycząca wpływu sztuki na funkcjonowanie psychiczne dzieci i młodzieży. - Badania dotyczące kolorowania i redukcji lęku. Opis badań pokazujących wpływ działań twórczych na obniżenie poziomu stresu i poprawę uważności.
- „Sztuka w terapii, terapia w sztuce”, Publikacja naukowa o arteterapii jako narzędziu wspierającym rozwój i wychodzenie z kryzysu.
Napisz komentarz
Komentarze