W Krakowie nie byłam już ponad dziesięć lat, ale bywałam tam często szczególnie w latach osiemdziesiątych do dwutysięcznych. Wiązało się to m. in. ze zbieraniem materiałów do pracy doktorskiej. Dojazd z Gostynina do Krakowa był ułatwiony, ponieważ na trasie Płock–Kraków kursował pośpieszny autobus. I teraz, oglądając relacje z wydarzeń na Rynku Głównym w Krakowie, moje myśli powędrowały do miejsc, które dobrze znam. Z niedowierzaniem patrzyłam na telewizyjne relacje, na ludzi uciekających w popłochu, słyszałam huki strzałów, krzyki ludzi, wycie syren.
Pierwsze strzały padły przy skrzyżowaniu ulicy Sławkowskiej i Szczepańskiej. Zginęły tam trzy osoby. W bibliotece Polskiej Akademii Nauk, obecnie Polskiej Akademii Umiejętności, odnalazłam listy egzaltowanej płocczanki Eleonory Zeltt do poety Teofila Lenartowicza pisane w latach 1887–1880, które opublikowałam w „Notatkach Płockich” w 1999 r. Przy Sławkowskiej, w księgarni Wydawnictwa Prószyński i Ska byłam w 2001 r. na spotkaniu z reżyserem Andrzejem Wajdą w związku z promocją książki Marii Malatyńskiej „Andrzej Wajda – o polityce, o sztuce, o sobie”. Na ulicy Szczepańskiej kilkakrotnie widziałam aktora Jerzego Bińczyckiego, który udawał się do Teatru Starego przy Placu Szczepańskim. Raz nawet linią A-B jechał do teatru na żółtej kolarzówce. Na Rynku, obok pomnika Adama Mickiewicza, spotkałam w tamtym czasie Martę Meszaros, węgierską reżyserkę filmową i scenarzystkę z aktorem Janem Nowickim. Obok wejścia do kabaretu „Piwnica pod Baranami” przy stoliku zasiadł odlany z brązu kierownik artystyczny kabaretu Piotr Skrzynecki. Pod Baranami jest również małe kino, do którego lubiłam chodzić. Szczególnie utkwił mi w pamięci melodramat amerykańsko-brytyjski z 1999 r. „Eugeniusz Oniegin”. W Gostyninie nie miałabym szansy go obejrzeć. I jeszcze jedno kino zapamiętałam – kino „Kijów”, otwarte w 1967 r. Nazwa nadana została odgórnie w ramach wymiany kulturalnej z ZSRR. Wyświetlano tam nowe filmy zagraniczne, co przyciągało widzów. Kilkakrotnie remontowane, dziś jest to najlepsze kino w Krakowie znów z aktualną nazwą.
Przy ulicy Floriańskiej 25 jest Muzeum Farmacji Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego założone w 1946 r. Wybrałam się tam, żeby obejrzeć i kupić jakiś eksponat dla mojej córki – farmaceutki, która właśnie otwierała aptekę w Płocku. Z Floriańskiej utkwiły mi w pamięci jeszcze inne miejsca. Koncert przy Floriańskiej 53, gdzie występował Andrzej Sikorowski razem z córką Marią. Sikorowski śpiewa tam nadal piosenki związane z jego twórczością, życiem w Krakowie, o starym mieście. Przy Floriańskiej 45 jest najsłynniejsza krakowska kawiarnia „Jama Michalika” założona w 1905 r., w której w 2001 r. spotkałam się z kolegą ze studiów, poetą Ryszardem Krynickim. Promował tomik swoich wierszy „Magnetyczny punkt”. Niedaleko Floriańskiej mieści się Galeria Autorska satyryka Andrzeja Mleczki.
Będąc w Krakowie, nie sposób nie zwiedzić Muzeum Książąt Czartoryskich przy ulicy Pijarskiej 15 i obejrzeć piętnastowieczną słynną „Damę z łasiczką” Leonarda da Vinci, jedyny obraz tego malarza w Polsce. Tam znajduje się również chorągiew zdobyta przez hetmana Stanisława Żółkiewskiego w zwycięskiej bitwie polsko-rosyjskiej pod Kłuszynem w 1610 r. Zamówiłam wówczas kopię oryginału, która wisi na ścianie w gostynińskim zamku. Ukojenie można znaleźć w kościołach stojących na Rynku Głównym – w Kościele Mariackim z rzeźbą Wita Stwosza i w miniaturowym kościółku św. Wojciecha, czy przy ul. Franciszkańskiej w kościele o.o. Franciszkanów z secesyjną polichromią i witrażami Stanisława Wyspiańskiego.
Kraków słynie ze wspaniałych teatrów. Jeden to Teatr Stary im. Heleny Modrzejewskiej przy Placu Szczepańskim z wiszącym na półpiętrze portretem patronki w pełnej postaci z psem, pędzla Tadeusza Ajdukiewicza z lat 1879–1880. Natomiast drugi równie słynny Teatr im. Juliusza Słowackiego, na którym wzorował się większy teatr we Lwowie, a obydwa skopiowały operę paryską. Teatr słynie z trzech kurtyn, głównie z kurtyny z malowidłem Henryka Siemiradzkiego z 1894 r.
Moje pobyty w Krakowie, to nie tylko Rynek Główny i okolice. Bywałam często w Bibliotece Jagiellońskiej. Interesowały mnie znajdujące się tam autografy XVI-wiecznego Jakuba z Gostynina, urodzonego w Gostyninie filozofa i teologa, który w 2006 r., z mojej inicjatywy – Sic!, stał się patronem Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gostyninie.
Do Krakowa jeździłam też w celach dydaktycznych. Brałam udział w sesjach naukowych, np. podczas sesji „Kraków-Lwów” w 2003 r. wygłosiłam referat „Krakowskie i lwowskie echa kulturalne w prasie płockiej na przełomie XIX i XX wieku”. Często spotykałam się wówczas z Ukrainką, Olgą Ciwkacz, która w Iwano-Frankowsku (obecnie Stanisławowie) na Karpackim Uniwersytecie Narodowym wykładała literaturę polską. Mam jej wizytówkę. Po wybuchu wojny w Ukrainie zamierzałam zaprosić Olgę do Gostynina, niestety, nie sposób się tam dodzwonić. Muszę spróbować zrobić to przez ambasadę.
Zaproszona przez wybitnego prasoznawcę i historyka prasy prof. Andrzeja Notkowskiego miałam też spotkania ze studentami w Wyższej Szkole Pedagogicznej, dziś Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej, na temat roli prasy lokalnej w środowisku, na przykładzie m.in. redagowanego wówczas przeze mnie „Głosu Gostynińskiego”. Profesor prowadził też zajęcia w Wyższej Szkole Pawła Włodkowica. Twierdził, że Wzgórze Tumskie w Płocku bardziej go urzeka niż w Krakowie. Osobliwe. Zmarł w 2003 r.
Zajęta jeszcze ciągle różnymi obowiązkami twórczymi i rodzinnymi, nie wracałam zbyt często myślami do obrazów związanych z Krakowem, polskim „wiecznym miastem”. Teraz te obrazy wróciły ze zdwojoną siłą. Szkoda, że w takich okolicznościach, gdy Polska jest w żałobie, towarzyszy nam mnóstwo przeraźliwych emocji, żalu, lęku. Dlatego w tych ciężkich dniach je suis Kraków.

fot. J.B.Nycek

Napisz komentarz
Komentarze